Σκοπός και περιεχόμενο μαθήματος

Το μάθημα επικεντρώνεται στην κοινωνική εργασία στην εκπαίδευση, στις προκλήσεις που γεννά για την επιστήμη και την πρακτική της κοινωνικής εργασίας η σύγχρονη εξέλιξη του σχολικού περιβάλλοντος σ’ ένα σχολείο για «όλους» στα «θρανία των ετεροτήτων». Εστιάζει στην Κοινωνική εργασία με οικογένειες και παιδιά εντός και εκτός σχολικού πλαισίου, στη διασύνδεση σχολείου, οικογένειας και κοινότητας και σε ατομικές και ομαδικές παρεμβάσεις με παιδιά και νέους που φοιτούν στο σχολείο ή που διαρρέουν από την υποχρεωτική εκπαίδευση. Επιμέρους ζητήματα που μελετώνται αφορούν στην κοινωνική εργασία στην εκπαίδευση και αναπηρία, κοινωνική εργασία με μουσουλμανική μειονότητα, Ρομά και προσφυγόπουλα. Επικεντρώνεται στην Κριτική Κοινωνική εργασία, τον Κριτικό Αναστοχασμό και στη μελέτη της αντικαταπιεστικής και της ενάντια στις διακρίσεις κοινωνική εργασία, την πολιτισμική επιδεξιότητα, την κοινωνική εργασία υπό το πρίσμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη φεμινιστική κοινωνική εργασία.

Το μάθημα θα πλαισιωθεί επίσης από βιωματικά εργαστήρια με τη χρήση της τέχνης και της δραματοθεραπείας για την ευαισθητοποίηση και τον προβληματισμό γύρω από τις θεματικές του μαθήματος.

Μαθησιακοί στόχοι

Αναμένεται ότι με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές/-τριες θα είναι σε θέση:

  • Να εμβαθύνουν στις θεωρητικές προσεγγίσεις της κριτικής κοινωνικής εργασίας  σε πολυπολιτισμικό περιβάλλον
  • Να εμβαθύνουν  και να κατανοούν τη σύνδεση της θεωρίας με την πράξη .
  • Να κατανοούν ζητήματα που αφορούν ανθρώπινα δικαιώματα, δικαιώματα  γυναικών και παιδιών και δικαιώματα ατόμων με αναπηρία, τις προκλήσεις που γεννούν για τις παρεμβάσεις της κοινωνικής εργασίας (Human Rights social work)
  • Να εμβαθύνουν στα ζητήματα που αφορούν σε πολιτικές ένταξης και σε παρεμβάσεις Κοινωνικής εργασίας για την Μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη.
  • Να αναγνωρίζουν τη σημασία των παρεμβάσεων της κοινωνικής εργασίας στην κοινότητα και το σχολικό περιβάλλον με σκοπό την κοινωνική ένταξη και να είναι σε θέση να σχεδιάζουν ένα πρόγραμμα παρέμβασης και αξιολόγησης της εν λόγω παρέμβασης.
  • Να κατανοήσουν, ν’ αναστοχαστούν και να εμβαθύνουν αναφορικά με το πώς αντλώντας γνώση και εμπειρία από παρεμβάσεις με άλλες ομάδες στόχου (όπως π.χ. τη μειονότητα ή τους Ρομά) μπορούμε ν’ αντιμετωπίσουμε καλύτερα τα νέα προβλήματα που έχουμε μπροστά μας όπως π.χ. το προσφυγικό.
  • Να εμβαθύνουν στα ζητήματα που αφορούν την ένταξη αναπήρων σ’ ένα σχολείο για όλους.
  • Να αναγνωρίσουν τη σημασία της χρήσης της τέχνης στις παρεμβάσεις της κοινωνικής εργασίας στο σχολείο και την κοινότητα.

Θεματικές ενότητες

  • Κριτική Κοινωνική εργασία και Κριτικός αναστοχασμός) (Αντικαταπιεστική, Ριζοσπαστική και Κοινωνική εργασία εστιασμένη στα ανθρώπινα δικαιώματα και Φεμινιστική-ζητήματα φύλου)
  • Θεωρία και πράξη: Παρεμβάσεις στην εκπαίδευση
  • Αναπηρία και ένταξη σ’ ένα σχολείο για όλους
  • Η χρήση της τέχνης και της δραματοθεραπείας στις παρεμβάσεις κοινωνικής εργασίας σ’ ένα σχολείο για όλους
  • Πολιτικές ένταξης και παρεμβάσεις κοινωνικής εργασίας στην εκπαίδευση με πολιτισμικές ετερότητες (μειονότητα, Ρομά, πρόσφυγες)
  • Συμβουλευτική οικογένειας και σύνδεση σχολείου και οικογένειας (ιδιαίτερα με μαθητές από μειονότητες, ή/και με αναπηρίες).

Διδακτικές μέθοδοι

Διαλέξεις, με  χρήση διαφανειών powerpoint, βιωματικές ομαδικές και ατομικές εργασίες, προσομοιώσεις (role playing), μελέτη περιπτώσεων, προβολή βίντεο και συζήτηση αλληλεπίδρασης. Η ανάλυση των θεωρητικών προσεγγίσεων είναι αλληλένδετη με βιωματικές δράσεις και μελέτες περίπτωσης παρεμβάσεων ατομικών, ομαδικών ή/ και στην κοινότητα.

Τρόπος εξέτασης: Απαλλακτική εργασία στο τέλος του εξαμήνου.

Βιβλιογραφία:

Ελληνική

  • Αθανασίου, Α. (επιμ.) (2006). Φεμινιστική θεωρία και πολιτισμική κριτική, Αθήνα: Νήσος.
  • Ιωακειμίδης, Β. (2012) (επιμ)Κοινωνική εργασία για την κοινωνική δικαιοσύνη. Αθήνα: Ιών.
  • Καλλινικάκη, Θ και Κασσερη, Ζ (επιμ), (2015) Κοινωνική εργασία στην Εκπαίδευση: Στα θρανία των ετεροτήτων, Αθήνα: Τόπος.
  • Καλλινικάκη Θ. (2009), «Οικογένειες και Παιδιά Μειονοτήτων και Αλλοδαπών στη σύγχρονη Ελλάδα», Εισήγηση στην Ημερίδα που διοργάνωσε ο σύλλογος «ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ» στις 22 Μαΐου στην Αθήνα με θέμα: Οικογένεια. Προκλήσεις στη Σύγχρονη Ελληνική Κοινωνία, διαθέσιμη στο διαδίκτυο http://www.encephalos.gr/46-4-06g.htm
  • Cummins, J. (2003) Ταυτότητες υπό διαπραγμάτευση. Εκπαίδευση με σκοπό την ενδυνάμωση σε μια κοινωνία της ετερότητας. Αθήνα: Gutenberg.
  • Κανδυλάκη, Α (2018) Κοινωνική εργασία, πολιτισμική ετερότητα και κριτικός αναστοχασμός, Αθήνα: Τόπος.
  • Κανδυλάκη, Α (2009) Κοινωνική Εργασία σε Πολυπολιτισμικό Περιβάλλον, Αθήνα: Τόπος.
  • Καραγκούνης, Β (2020) Κοινοτική κοινωνική εργασία: θεωρήσεις, μοντέλα και τεχνικές εκτίμησης, παρέμβασης και αξιολόγησης, Αθήνα: Τόπος.
  • Olkin, RH. ( επιμέλεια Βλάχου- Κλεφτάρας) (2019) Οσα πρέπει να γνωρίζουν οι ψυχοθεραπευτές για την αναπηρία,  Αθηνα, Πεδίο
  • Payne, M. (2000). Σύγχρονη θεωρία της κοινωνικής εργασίας, μτφρ. Σ. Στρατιδάκη, επιμ. Θ. Καλλινικάκη, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Ξενόγλωσση

  • Adams, R Dominelli, L and Payne M (2009) Critical Practice in Social Work, Basingstone, Palgrave Macmillan.
  • Alan, j, Briskman, L and Pease B, 2009, Critical Social Work, Crows Nest, NSW, Allen and Unwin.
  • Chernin, K (1994) The hungry self , London, Virago
  • Dominelli, L. (2002). Feminist Social Work Theory and Practice, Basingstoke, Hampshire: Palgrave Macmillan.
  • Dominelli, L. (1988). Anti-Racist Social Work: A Challenge for White Practitioners and Educators, Basingstoke: Macmillan/BASW.
  • Ferguson, I. (2009). ‘Another social work is possible!’ Reclaiming the radical tradition, in V. Leskošek (eds.), Theories and methods of social work, exploring different perspectives (pp. 81–98), Ljubljana: University of Ljubljana.
  • Ferguson, I., & Woodward, R. (2009). Radical social work in practice: Making a difference. Bristol: Policy Press.
  • Fook, J , 2003, Social work : Critical Theory and Practice, London Sage
  • Freire, P (1990) A critical understanding of the social work, Journal of Progressive Human Services, 1(1):3-10.
  • Garrett, PM (2010). Examining the ‘conservative revolution’: neo-liberalism and social work education. Social Work Education: The International Journal, 29(4), 340–355. doi:10.1080/02615470903009015
  • Garrett, P.M. (2009). Transforming children’s services: social work, neoliberalism and the ‘modern’ world. Maidenhead: McGraw-Hill Education.
  • Gibbons, J &Gray, M (2004) Critical Thinking as Integral to Social Work Practice, Journal of Teaching in Social Work, 24(1-2): 19-38, DOI: 10.1300/J067v24n01_02
  • Harvey, D. (2005). A brief history of neo-liberalism. Oxford: Oxford University Press.
  • Harris, J. (2003). The social work business. London: Routledge.
  • Harris, J. (2014). (Against) Neoliberal social work, Critical and Radical Social Work, 2(1): 7–22.DOI:https://doi.org/10.1332/204986014X13912564145528
  • Ife, J. (2008). Human Rights and Social Work: Towards Rights-based Practice, Melbourne: Cambridge University Press.
  • Karen Healy (2014), Social work theories in context: creating frameworks for practice (2nd edition), Palgrave Macmillan.
  • Kandylaki, A and Kallinikaki, Th (2018): Critical, Anti-Oppressive and Human Rights Social Work in the ‘Rough Pathways’ of the Muslim Roma Neighbourhoods in Thrace: Towards Inclusion in Education, The British Journal of Social Work, V. 48, 6, September 2018,Pages 1559–1575, https://doi.org/10.1093/bjsw/bcx113
  • Lambrou, A and Kandylaki, A (2019): ‘The story behind the murals…’: creative art, human rights and critical social work at the University of Thrace – Greece, Dec 2019, Social Work Education, https://doi.org/10.1080/02615479.2019.1703932
  • Lawrence, M and Dana, M (1990) fighting food Coping with eating disorders, London, Penguin.
  • Palmer, S (2006) Multicultural Counselling  A Reader, Sage Publications
  • Pierson, J (2007) Tackling  social exclusion , London, Routledge
  • Reisch, M. (2013) What is the future of social work? Critical and Radical Social Work, 1(1), 67–85.
  • Sewpaul, V. &Holscher, D. (2004) Social work in times of neo-liberalism: A postmodern discourse. Pretoria: Van Schaik Publishers.
  • Spolander, G., Engelbrecht, L., Martin, L., Strydom, M., &Pervova, I., Marjanen, P., Adaikalam, F. (2014). The implications of neoliberalism for social work: Reflections from a six-country international research collaboration. International Social Work, 57(4): 301–312.doi: 10.1177/0020872814524964
  • Thompson, N. (2006) Anti-discriminatory practice (4th edition), Basingstoke: Palgrave Macmillan.

Συμπληρωματική βιβλιογραφία θα δοθεί στις επιμέρους ενότητες.