ΣΚΟΠΟΣ - ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ:

Το μάθημα εστιάζει στις θεωρητικές προσεγγίσεις και τις εφαρμογές της συμβουλευτικής της κοινωνικής εργασίας στην εκπαίδευση και στην έμφαση που αυτή δίνει στην ισότιμη ένταξη και την ενίσχυση του αισθήματος «του ανήκειν» όλων των μαθητών στο σχολικό περιβάλλον. Δίνει έμφαση στην τεκμηριωμένη πρακτική για την ανάδειξη και ενίσχυση των προστατευτικών παραγόντων, οι οποίοι επιδρούν θετικά στην ψυχοκοινωνική εξέλιξη των μαθητών και στην προαγωγή της ψυχικής τους υγείας. Ειδικότερα, οι μεταπτυχιακοί φοιτητές/τριες θα έχουν την ευκαιρία να μελετήσουν και να κατανοήσουν σε βάθος τις  θεωρίες και τις εφαρμογές συμβουλευτικής των ομάδων οι οποίες στηρίζουν το σχεδιασμό και την εφαρμογή  παρεμβάσεων πρόληψης και προαγωγής της ψυχικής υγείας στη σχολική κοινότητα.

Διδάσκεται τη συμβουλευτική ομάδας ως βασική μέθοδος δουλειάς στη σχολική κοινότητα με στόχο την ανάπτυξη και την ενίσχυση των  προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων των μαθητών. Οι μεταπτυχιακοί φοιτητές/ τριες έχουν την ευκαιρία να σχεδιάζουν ομάδες σύμφωνα με τις ανάγκες των μαθητών, των γονέων και των εκπαιδευτικών, λαμβάνοντας υπόψιν τα ιδιαίτερα ατομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά, όπως αυτά επιδρούν στα μέρη της σχολικής κοινότητας. Έμφαση δίδεται στην αλληλεπίδραση ατόμου και περιβάλλοντος και στην υιοθέτηση της Συστημικής Θεωρίας για την κατανόηση των ζητημάτων που προκύπτουν στη σχολική κοινότητα.

Ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στην ενίσχυση της δυνατότητας εντοπισμού τυχόν παρεκκλίσεων και ψυχοκοινωνικών δυσκολιών των μαθητών με στόχο τη διαχείριση και την έγκαιρη παρέμβαση με την εφαρμογή της διεπιστημονικής συνεργασίας.

Σκοπός του μαθήματος είναι οι μεταπτυχιακοί φοιτητές/τριες:

  • να κατανοούν το θεωρητικό πλαίσιο άσκησης της συμβουλευτικής στην εκπαίδευση
  • να κατανοούν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες της εκπαιδευτικής κοινότητας.
  • να επεξεργαστούν και να κατανοήσουν την αποστολή και τους επιμέρους ρόλους του σχολικού κοινωνικού λειτουργού.
  • να κατανοήσουν σε βάθος τις θεωρίες και τις εφαρμογές συμβουλευτικής των ομάδων οι οποίες στηρίζουν το σχεδιασμό και την εφαρμογή  παρεμβάσεων πρόληψης και προαγωγής της ψυχικής υγείας στη σχολική κοινότητα.

 

Μαθησιακοί Στόχοι

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι μεταπτυχιακοί φοιτητές/τριες αναμένεται:

  • Να κατανοούν το θεωρητικό πλαίσιο άσκησης της σχολικής κοινωνικής εργασίας και να εντρυφούν στους πολλαπλούς ρόλους του σχολικού κοινωνικού λειτουργού.
  • Να κατανοούν τις ανάγκες της εκπαιδευτικής κοινότητας.
  • Να αναγνωρίζουν τις ανάγκες των μαθητών σε κάθε ηλικιακή φάση από την παιδική ηλικία ως την εφηβεία, σε συνάρτηση πάντοτε με το κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον στο οποίο είναι ενταγμένοι.
  • Να είναι σε θέση να εντοπίζουν τυχόν παρεκκλίσεις και ψυχοκοινωνικές δυσκολίες των μαθητών με στόχο την πρόληψη και την έγκαιρη παρέμβαση διαχείρής τους.
  • Να είναι ικανοί να αναπτύσσουν διεπιστημονική συνεργασία και παρέμβαση στο χώρο της εκπαίδευσης.
  • Να σχεδιάζουν και να υλοποιούν ομάδες με μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς στο πλαίσιο ανάπτυξης και εφαρμογής ολιστικών παρεμβάσεων πρόληψης και προαγωγής της ψυχικής υγείας στη σχολική κοινότητα.

 

Διδακτικές μέθοδοι

Διαλέξεις, βιωματικές ομαδικές και ατομικές εργασίες, προσομοιώσεις, μελέτη περιπτώσεων. H κάθε θεματική ενότητα θα περιλαμβάνει δύο αλληλένδετα μέρη, ένα θεωρητικό και ένα βιωματικό. Με στόχο της εφαρμογή πρακτικών συμβουλευτικής και την καλύτερη δυνατή σύνδεση της θεωρίας με την πράξη.

 

Περίγραμμα Μαθήματος

  1. Εισαγωγή στην κοινωνική εργασία στην εκπαίδευση.
  2. Η αλληλεπίδραση ατόμου – περιβάλλοντος στην σχολική κοινωνική εργασία. Θεωρητικό υπόβαθρο των παρεμβάσεων  στο σχολείο.
  3. Η αποστολή του σχολικού κοινωνικού λειτουργού: Ρόλοι, αξίες,  δεξιότητες, ζητήματα δεοντολογίας.
  4. Η κοινωνική εργασία με ομάδες στην εκπαίδευση ως κύρια μέθοδος παρέμβασης στο σχολείο.
  5. Η προσέγγιση των δυνατών σημείων και η εφαρμογή της στη σχολική τάξη. Εφαρμογές Συμβουλευτικής στην υλοποίηση παρεμβάσεων.
  6. Αποκρινόμενοι στις ανάγκες των μαθητών (παιδική ηλικία έως εφηβεία) – Εντοπισμός παρεκκλίσεων και ψυχοκοινωνκών δυσκολιών των μαθητών – τρόποι διαχείρισης, έγκαιρη παρέμβαση. Σημασία διεπιστημονικής συνεργασίας.
  7. Η συμβουλευτική γονέων στη σχολική κοινωνική εργασία. Γονείς και  εκπαιδευτικοί: Συνεργάτες στην πρόληψη – Προσομοίωση ομάδων.
  8. Περιορισμοί στη σχολική κοινωνική εργασία, προκλήσεις, διλήμματα, διαχείριση των αντιστάσεων του σχολικού συστήματος. Ζητήματα αξιολόγησης  μέτρησης  της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων πρόληψης στη σχολική κοινότητα.
  9. Eιδική αγωγή και κοινωνική εργασία.
  10. Διαγνωστική εκτίμηση  και παρέμβαση στο σχολικό πλαίσιο και την κοινότητα.

 

Αξιολόγηση:

Εκπόνηση εργασίας (4.000 λέξεις)

 

ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Ελληνόγλωσση

  • Ασημόπουλος, Χ., Μαραγκίδη, M., Κατσαμά, Ε., Κοτρώνη, A. Κυρίτση, I., Ρούσσος, A., Τσιμπουκλή, A., Τσιώτρα, Σ. (2000). Αγωγή Υγείας για παιδιά 11–14 ετών, «Διαπροσωπικές Σχέσεις και Ψυχική Υγεία». Επιμ. Πουλόπουλος, Χ. &  Τσιάντης, Ι. Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων .
  • Βασιλείου, Π. Σ. (2007). Η επίδραση της σχέσης  δασκάλου – μαθητή στα προβλήματα συμπεριφοράς των παιδιών στο σχολείο. Επιστημονικό Βήμα, 6, 25-33.
  • Γεωργίου, Σ. (1993). Ο Ρόλος της οικογένειας στη σχολική επίδοση, Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 19, 347 – 368.
  • Εγχειρίδιο Εκπαίδευσης Υποψήφιων Θετών και Ανάδοχων Γονέων και Εγχειρίδιο Εκπαίδευσης Εκπαιδευτών για Ανάδοχους και Θετούς Γονείς. (2019). Υπουργείο Εργασίας Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης & Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. www.anynet.gr
  • DeVincenti, A. (2002). Επαγγελματικές πρακτικές σε διαπολιτισμικές καταστάσεις. Στο Κλήμης Ναυρίδης (επιμ.). «Εξουσία, βία, πόνος». Τόμος Β΄. Αθήνα: Καστανιώτης.
  • Jolley, R.P. (2010). Παιδί και Εικόνα, Σχεδίαση και Κατανόηση. Φ. Μπονώτη (επιμ.). Α. Μάντζιου (μτφ). Αθήνα: Εκδόσεις Τόπος.
  • Ζωγράφου, Α.  (1990). Κοινωνική Εργασία στην Εκπαίδευση. Κοινωνική Εργασία, 17, 9-32.
  • Καλλινικάκη, Θ. (2003). Φορείς της ιδιότητας «με ειδικές ανάγκες» ως μέλη μιας πανεπιστημιακής κοινότητας. Στο Μ. Ψύλλα, και Ο. Στασινοπούλου (Επιμ.), Άτομα με αναπηρίες στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. 227-239. Αθήνα: Κριτική.
  • Κανδυλάκη, Α. (2009). Κοινωνική Εργασία σε πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Αθήνα: Τόπος.
  • Κατσαμά, Ε. (2018). «Η Κριτική Σκέψη και ο Αναστοχασμός στην Κοινωνική Εργασία». Στο Κανδυλάκη, Α. Κοινωνική Εργασία, Πολιτισμική Ετερότητα και Κριτικός Αναστοχασμός.  Εκδόσεις Τόπος.
  • Κατσαμά Ε., Μπισμπινικάκη, Ι., Βασιλόπουλος, Β. (2017). Κοινωνική Εργασία στα Σχολεία Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης: Διερεύνηση των αντιλήψεων των Σχολικών Κοινωνικών Λειτουργών στην Ειδική Εκπαίδευση. Κοινωνική Εργασία, 125, 23-46. www.socwork.gr
  • Κατσαμά, Ε. (2016). Παρεμβάσεις Κοινωνικής Εργασίας για την Πρόληψη και την  Προαγωγή της Ψυχικής Υγείας στο Δημοτικό Σχολείο. Στο Χρήστος Παναγιωτόπουλος (Επιμ.) «Κοινωνική Εργασία στα Σχολεία: Από την Σχολική Μονάδα στη Κοινότητα, Μία Διεπιστημονική Προσέγγιση».  Αθήνα Εκδόσεις ΙΩΝ.
  • Κατσαμά, Ε. (2016).  «Η μουσική ως εργαλείο παρέμβασης της κοινωνικής εργασίας με  ομάδες παιδιών και εφήβων στην εκπαίδευση». Στο Καλλινικάκη Θ. &  Πετμεζίδου,  Μ. (Επιμ.) Διαδρομές Κοινωνικής Έρευνας.  Εκδόσεις Μοτίβο.
  • Κατσαμά, Ε. (2015). Σχολική Κοινωνική Εργασία και Κοινωνική Ένταξη. Στο Θεανώ Καλλινικάκη, & Ζαχαρούλα Κασσέρη (Επιμ.) «Κοινωνική Εργασία στην εκπαίδευση. Στα θρανία των ετεροτήτων». Αθήνα: Τόπος.
  • Κατσαμά, Ε. (2013). «Κοινωνική Εργασία με Ομάδες στην Εκπαίδευση: Μια Έρευνα Δράση για την Πρόληψη του Σχολικού Εκφοβισμού». Διδακτορική Διατριβή, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Ηλεκτρονική δημοσίευση από το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης. www.ekt.gr
  • Κουρκούτας, Η. (2017). Συναισθηματικές και Συμπεριφορικές Διαταραχές στα παιδιά: Κλινικές και Ψυχοπαιδαγωγικές παρεμβάσεις στην οικογένεια και το σχολείο. Αθήνα: Εκδόσεις Τόπος.
  • Molnar, A., και Lindqist, B. (1999). Προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολείο – Οικοσυστημική προσέγγιση. Α., Καλαντζή–Αζίζι (Μτφ. Επιμ.). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
  • Μπίμπου – Νάκου, Ι. (2008). Κακοποίηση – Παραμέληση παιδιών στο οικογενειακό περιβάλλον. Στο Δ. Νικολόπουλος, (Επιμ.). Σχολική Ψυχολογία, Εφαρμογές στο Σχολικό Περιβάλλον. Αθήνα: Τόπος, σελ 217.
  • Νικολόπουλος, Ι. (Επιμ.) (2008). Σχολική ψυχολογία – Εφαρμογές στο σχολικό περιβάλλον. Αθήνα: Τόπος.
  • Παπαδιώτη - Αθανασίου, Β. & Σοφτά – Nall, Λ. (2018). Σχολές Οικογενειακής – Συστημικής Θεραπείας. Αθήνα: Εκδόσεις Τόπος
  • Πουρκός, Μ. (2009). Τέχνη, Παιχνίδι, Αφήγηση. Αθήνα: Εκδόσεις Τόπος
  • Τριλίβα, Σ. & Αναγνωστοπούλου Τ. (2008). Βιωματική Μάθηση. Αθήνα: Εκδόσεις Τόπος
  • Φιλίππου, Δ. & Καραντάνα, Π. (2010). Ιστορίες για να ονειρεύεσαι.. Παιχνίδια για να μεγαλώνεις.. Για εμψύχωση βιωματικών ομάδων. Αθήνα: Καστανιώτης.

Ξενόγλωσση

  • Bibou-Nakou I.,  Tsiantis, J.,  Assimopoulos, H., Chatzilambou, P.,(2012).  School factors related to bullying: a      qualitative study of early adolescent students. Social Psychology of Education. Vol. 15, No. 2, 125–145
  • Burke, J. & Minton, S.J. (2018).  Wellbeing in post-primary schools in Ireland: The assessment and contribution of character strengths. Journal of Irish Educational Studies, 37(3).
  • Constable, R. (2008). The role of the school social worker. Loyola University: Chicago
  • Corey, G. (2012). Theory and Practice of Group Counselling. Brooks/Cole.
  • Dupper, D. (2003). School Social Work: Skills and interventions for effective practice.  New Jersey: Wiley
  • Germain, C. (2006). An ecological perspective on social work in the schools. In R. Constable, C.R. Massat, S. McDonald, & J.P. Flynn (Eds.), School Social Work: Practice, Policy and research (6th ed., 28-39). Chicago: Lyceum Books.
  • Kallinikaki, T. (2015) ‘Child Protection in Times of Crisis in Greece’, International Journal of SocialPedagogy (Special Issue: Social Pedagogy in Times of Crisis in Greece) 4(1): 177–89. Available online at: http://www.internationaljournalofsocialpedagogy.com (accessed 20 November 2017).
  • Katsama, I., Bourmpaki, E. (2017). Bullying in primary education. A social work intervention with students. Journal of Education and Social Policy. Vol. 4, No3, pp. 98-111.
  • Knapp, S. & A., Jongsma. (2002). The School Counselling and School Social Work Treatment Planner. New York: Wiley
  • Openshaw, L. (2008). Social Work in Schools. New York: The Guilford Press.
  • Saleebey, D. (Ed). (1997). The strength’s perspective in social work practice. New York: Longman.